ทำความรู้จักกับอาการปวดจากภาวะไขสันหลังถูกกดทับ
อาการปวดหลังหรือปวดคอเรื้อรังที่ร้าวลงแขนหรือขา อาจไม่ใช่เพียงแค่กล้ามเนื้ออักเสบ แต่อาจเกิดจากโครงสร้างภายในโพรงกระดูกสันหลัง ทั้งหมอนรองกระดูก ข้อต่อ หรือเอ็นหนาตัวขึ้น จนไปเบียดไขสันหลังและรากประสาท ทำให้เกิดภาวะไขสันหลังกดทับ จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดดังกล่าว
สาเหตุของการเกิดไขสันหลังกดทับ
- หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน เกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนในนูนหรือแตกทะลุออกมาจากชั้นนอก ทำให้ไปกดทับไขสันหลังหรือเส้นประสาท
- ภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ เป็นภาวะที่ช่องกระดูกสันหลังแคบลง ทำให้มีพื้นที่สำหรับไขสันหลังลดลง ส่งผลให้เกิดการกดทับ โดยมักพบในผู้สูงอายุ
-
กระดูกสันหลังหักหรือแตก การบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุที่ทำให้กระดูกสันหลังหัก อาจทำให้ชิ้นกระดูกเคลื่อนมากดทับไขสันหลัง
-
เนื้องอกบริเวณกระดูกสันหลังหรือไขสันหลัง เนื้องอกทั้งชนิดไม่ร้ายแรงและร้ายแรงสามารถเจริญเติบโตและเบียดกดไขสันหลังได้
-
การบาดเจ็บของไขสันหลัง การบาดเจ็บรุนแรง เช่น จากอุบัติเหตุรถยนต์ การหกล้ม หรือการกระแทก อาจทำให้ไขสันหลังบวมและถูกกดทับ
-
การเสื่อมตามอายุของกระดูกสันหลัง การเสื่อมของหมอนรองกระดูก การเกิดกระดูกงอก และข้อสันหลังเสื่อม สามารถทำให้ช่องไขสันหลังแคบลง
-
กระดูกสันหลังเคลื่อน เกิดจากกระดูกสันหลังหนึ่งข้อเลื่อนซ้อนทับอีกข้อหนึ่ง ทำให้เกิดการกดเบียดไขสันหลัง
-
โรคอักเสบของกระดูกสันหลัง เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือข้อสันหลังอักเสบ ทำให้เกิดการอักเสบและบวมภายในช่องไขสันหลัง
-
การติดเชื้อในกระดูกสันหลัง เช่น การติดเชื้อกระดูกสันหลัง หรือฝีหนองในช่องไขสันหลัง ซึ่งทำให้เกิดการบวมและกดทับไขสันหลัง
-
ความผิดปกติของระบบเมตาบอลิซึม เช่น โรคกระดูกพรุน ที่ทำให้กระดูกอ่อนแอและยุบตัว ส่งผลให้เกิดการกดทับไขสันหลังได้
อาการของภาวะไขสันหลังถูกกดทับ
ภาวะไขสันหลังถูกกดทับสามารถแบ่งอาการออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่
- อาการที่ไม่เร่งด่วน ซึ่งมักเป็นแบบเรื้อรังและสามารถรักษาด้วยวิธีทั่วไป เช่น กายภาพบำบัด การใช้ยา หรือการทำหัตถการระงับปวด
- อาการที่บ่งชี้ภาวะรุนแรง ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการประเมินและรักษาด้วยการผ่าตัดอย่างเร่งด่วน
อาการแสดงทั่วไป (ไม่เร่งด่วน)
- ปวดเฉพาะที่ร่วมกับคอหรือหลังตึงแข็ง
มีอาการปวดเมื่อยเรื้อรังบริเวณลำคอหรือหลังส่วนล่าง อาการอาจเป็น ๆ หาย ๆ และมักรุนแรงขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวหรือทำกิจกรรม - ปวดร้าวลงแขนหรือขา
อาการปวดแสบ ปวดร้อน หรือปวดเมื่อยที่แผ่จากกระดูกสันหลังไปยังไหล่ แขน สะโพก หรือร้าวลงขา เช่น อาการปวดเส้นประสาทไซอาติก - ชาหรือเหน็บชาเป็นบางช่วง
มีความรู้สึกชาหรือเสียวซ่า คล้ายเข็มทิ่ม บริเวณมือ แขน เท้า หรือขา - แขนขาอ่อนแรงหรือรู้สึกหนัก
รู้สึกแรงลดลงหรือแขนขาหนัก ส่งผลต่อการเคลื่อนไหวและการประสานงานของร่างกาย - การทรงตัวและการเดินผิดปกติ
มีอาการเดินไม่มั่นคง ทรงตัวลำบาก หรือเดินกะเผลก ซึ่งอาจเป็นมากขึ้นตามเวลา - ทักษะกล้ามเนื้อมัดเล็กลดลง
มีปัญหาในการทำกิจกรรมที่ต้องใช้ความละเอียด เช่น ติดกระดุม เขียนหนังสือ หรือหยิบจับของชิ้นเล็ก - อาการดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่าทาง
อาการปวดหลังหรือปวดขาทุเลาลงเมื่อนั่งหรือก้มตัวไปข้างหน้า ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ป่วยโพรงกระดูกสันหลังส่วนเอวตีบ
อาการแสดงที่เป็นสัญญาณอันตราย (เร่งด่วน)
อาการต่อไปนี้บ่งชี้ถึงภาวะไขสันหลังถูกกดทับอย่างรุนแรง ไม่ควรรอ และอาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดโดยทันที ได้แก่
- แขนหรือขาอ่อนแรงอย่างรวดเร็ว เดินเซ หรือหยิบจับของไม่ถนัด
- สูญเสียการควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระ
- มีอาการชาบริเวณรอบทวารหนักหรือฝีเย็บ
แนวทางการรักษา
โดยทั่วไปหากมีอาการอยู่ในระดับน้อยถึงปานกลาง ไม่มีการลุกลามอย่างรวดเร็ว และไม่มีสัญญาณเตือนอันตราย (Red flags) ที่บ่งชี้ถึงความเสียหายของระบบประสาทอย่างรุนแรง แพทย์จะแนะนำให้รักษาแบบประคับประคอง ดังนี้
- กายภาพบำบัด: การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว
หลัง และขา - การใช้ยา: ให้ยารักษาอาการปวดเส้นประสาทร่วมกับยาแก้ปวดกลุ่มอื่นๆ เพื่อลดอาการปวดและอักเสบ
นอกจากแนวทางการรักษาดังกล่าว ในปัจจุบันมีทางเลือกการรักษาสำหรับอาการปวดคอ-ปวดหลังเรื้อรังที่ร้าวลงแขนหรือขาที่เรียกว่า Interventional Pain Management หรือการรักษาด้วยการทำหัตถการเพื่อระงับปวด เพื่อหลีกเลี่ยงการกินยาต่อเนื่องเป็นเวลานานหรือการผ่าตัดใหญ่ในกรณีที่ไม่มีข้อบ่งชี้อันตรายดังนี้:
- การฉีดยาสเตียรอยด์เข้าช่องเหนือดูรา : เป็นการฉีดยาลดอักเสบเข้าไปในช่อง “Epidural Space”
(พื้นที่ว่างที่มีไขมันและเส้นเลือดล้อมรอบไขสันหลัง) เพื่อลดการบวมและอักเสบของรากประสาทที่ถูกกดทับ
ช่วยลดอาการปวดร้าวลงแขน, ขาได้อย่างมีประสิทธิภาพ - การใช้คลื่นวิทยุความถี่สูง : ใช้ในกรณีที่มีอาการปวดจากข้อต่อกระดูกสันหลัง (Facet Joint) ที่เสื่อมสภาพจนส่งผลกระทบต่อแนวไขสันหลัง โดยการใช้ความร้อนจากคลื่นวิทยุไปยับยั้งการส่งสัญญาณปวดของเส้นประสาทแขนงเล็กๆ
- การสลายพังผืดด้วยบอลลูน: ในกรณีที่มีพังผืดไปรัดดึงไขสันหลังหรือรากประสาท แพทย์จะใช้เครื่องมือขนาดเล็กสอดเข้าไปเพื่อสลายพังผืดและฉีดยาเข้าจุดที่เกิดปัญหาโดยตรง
การป้องกัน
การป้องกันภาวะไขสันหลังถูกกดทับ โดยจะมุ่งเน้นไปที่การลดแรงกดต่อกระดูกสันหลัง และการดูแลสุขภาพของ
กระดูกสันหลัง ดังนี้
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ: ทำกิจกรรมที่ช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อหลังและกล้ามเนื้อหน้าท้อง เช่น โยคะ
หรือพิลาทิส เพื่อช่วยพยุงกระดูกสันหลัง - รักษาท่าทางที่ถูกต้อง: จัดแนวร่างกายให้เหมาะสมขณะนั่งและยืน เพื่อลดแรงกดต่อกระดูกสันหลัง
- ใช้วิธีการยกของที่ถูกต้อง: ยกของด้วยแรงจากขา ไม่ใช่หลัง เพื่อลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บเฉียบพลัน
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม: น้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูก
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่: การสูบบุหรี่มีส่วนทำให้หมอนรองกระดูกเสื่อมและกระดูกอ่อนแอ
- การใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมกับสรีระ: ใช้เก้าอี้ที่รองรับความโค้งตามธรรมชาติของกระดูกสันหลัง และจัดท่านอนให้เหมาะสม
แม้ว่าสาเหตุบางอย่าง เช่น การบาดเจ็บรุนแรงเฉียบพลันหรือการเจริญเติบโตของเนื้องอกขนาดใหญ่ อาจไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่พฤติกรรมการดูแลสุขภาพเหล่านี้สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะไขสันหลังถูกกดทับที่เกิดจากความเสื่อมได้อย่างมีนัยสำคัญ
อ้างอิง
- Chiang Mai University, Faculty of Medicine, Department of Orthopedics. (2025). Spinal nerve compression [PDF]. https://w1.med.cmu.ac.th/orthopedics/files/2025/04/การกดทับของเส้นประสาทส่วนปลาย-2025.pdf
- StatPearls Publishing. (2023). Spinal cord compression. In StatPearls. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557604/
การรักษาอาการปวดที่ Bangkok Interventional Clinic
เราให้ความสำคัญกับการรักษาเชิงลึก ที่ออกแบบให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
- ประเมินและรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านการระงับปวด
- หัตถการระงับปวดเฉพาะจุด เพื่อลดอาการได้อย่างรวดเร็ว
- การให้ความรู้แก่ผู้ป่วย เพื่อร่วมวางแผนการดูแลตนเองอย่างยั่งยืน
เรามีเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพชีวิตของทุกท่านที่เข้ามารับบริการให้ดีที่สุด หากคุณกำลังเผชิญกับอาการปวดที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การประเมินที่ถูกต้อง และการรักษาที่เหมาะสม คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
