อาการปวดเรื้อรังที่เกิดขึ้นตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นปวดจากระบบประสาท ปวดข้อต่อ หรือปวดหลังยืดเยื้อ ล้วนเป็นอุปสรรคสำคัญที่บั่นทอนคุณภาพชีวิตและการทำงานในแต่ละวัน หลายคนพยายามบรรเทาอาการด้วยการรับประทานยาแก้ปวดเป็นระยะเวลานาน จนอาจส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหารหรือตับไต แต่ผลลัพธ์ที่ได้กลับยังไม่เต็มประสิทธิภาพ
ในบทความนี้ Bangkok Interventional Clinic (BIC) จะพาทุกคนมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับโปรแกรม IV Infusion หรือการให้ยาทางหลอดเลือดดำ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในทางออกของการรักษาอาการปวดที่ยืดเยื้อ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง
IV Infusion คืออะไร? ทำความรู้จักการให้ยาทางหลอดเลือดดำ
Intravenous infusion หรือเรียกสั้น ๆ ว่า IV Infusion คือ การให้ยาทางหลอดเลือดดำ โดยเป็นการบริหารยา สารอาหาร หรือสารน้ำเข้าสู่ร่างกาย ด้วยวิธีการค่อย ๆ หยดผ่านทางสายสวนเข้าสู่ระบบกระแสเลือดอย่างช้า ๆ และสม่ำเสมอ
วิธีนี้ช่วยให้ตัวยาสามารถเข้าสู่ร่างกายและออกฤทธิ์ได้โดยตรง โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการดูดซึมในระบบทางเดินอาหาร โดยในทางปฏิบัติทางการแพทย์ แพทย์จะทำการเปิดเส้นเลือดโดยการแทงเข็มนำเพื่อใส่ท่อพลาสติกขนาดเล็ก (Catheter) ค้างไว้ในหลอดเลือดดำ ช่วยให้สามารถบริหารยาได้อย่างต่อเนื่องตามปริมาณที่กำหนด โดยที่ผู้ป่วยไม่ต้องเผชิญความเจ็บปวดจากการแทงเข็มใหม่หลายครั้ง
ประเภทของการให้ยาทางหลอดเลือดดำ (IV Infusion)
การเปิดเส้นเลือดเพื่อส่งตัวยาเข้าสู่ร่างกาย สามารถแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลักตามขนาดและตำแหน่งของหลอดเลือดดำที่เลือกใช้ ดังนี้
1. การเปิดเส้นเลือดส่วนปลาย (Peripheral Line)
เป็นการแทงหลอดเลือดดำขนาดเล็กทั่วไปที่อยู่บริเวณท่อนแขน ข้อพับศอก ข้อมือ หรือหลังมือ ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่พบได้บ่อย เหมาะสำหรับการรักษารายครั้งหรือการดูแลในระยะสั้น โดยแพทย์จะนำท่อพลาสติกอ่อนเข้าไปค้างไว้ในเส้นเลือดแล้วปิดด้วยฝาปิดล็อก (Access Cap) เพื่อความสะดวกในการเดินยาแต่ละรอบ
2. การเปิดเส้นเลือดใหญ่ส่วนกลาง (Central Lines)
เป็นการใส่สายสวนขนาดเล็กยาวเข้าไปในหลอดเลือดดำใหญ่ส่วนกลางใกล้กับหัวใจ เหมาะสำหรับการดูแลรักษาในระยะยาว หรือในกรณีที่ต้องใช้ยาที่มีความเข้มข้นสูงซึ่งอาจทำให้หลอดเลือดส่วนปลายเกิดการระคายเคืองได้ง่าย
หัตถการนี้จำเป็นต้องอาศัยเครื่องมือสร้างภาพ เช่น เครื่องเอกซเรย์ (X-ray) หรือคลื่นความถี่สูง เพื่อตรวจเช็กตำแหน่งปลายสายให้ถูกต้องและปลอดภัย ตัวอย่างเช่น การใส่สาย PICC line หรือการฝังพอร์ต (Port) ไว้ใต้ผิวหนัง
ข้อแตกต่างระหว่าง IV Bolus (IV Push) กับ IV Infusion
การบริหารยาทางหลอดเลือดดำมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปตามวัตถุประสงค์และข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ซึ่งสามารถเปรียบเทียบข้อแตกต่างได้ดังนี้
| หัวข้อเปรียบเทียบ | IV Bolus / IV Push | IV Infusion / IV Drip |
| รูปแบบการให้ยา | ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำพร้อมกันในทีเดียวผ่านกระบอกฉีดยา | ค่อย ๆ หยอดยาผ่านถุงสารน้ำเจือจางอย่างช้า ๆ |
| ระยะเวลาในการรับยา | บริหารยาภายในระยะเวลาสั้น ๆ | ให้ยาต่อเนื่องเป็นชั่วโมงตามอัตราความเร็วที่กำหนด |
| ระดับยาในกระแสเลือด | ระดับความเข้มข้นของยาในเลือดเพิ่มสูงขึ้นทันที | ระดับยาค่อย ๆ เพิ่มขึ้นและคงที่ตลอดเวลาที่ทำหัตถการ |
| ความเหมาะสมทางการแพทย์ | เหมาะสำหรับกรณีฉุกเฉิน หรือการเริ่มต้นให้ยาในครั้งแรก | เหมาะสำหรับรักษาระดับยาให้คงที่ และลดการระคายเคืองเส้นเลือด |
อุปกรณ์สำคัญที่ใช้ในการทำ IV Infusion
กระบวนการส่งยาทางหลอดเลือดดำจำเป็นต้องอาศัยอุปกรณ์มาตรฐานทางการแพทย์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพความปลอดภัยและช่วยให้การติดตามอาการของผู้ป่วยเป็นไปอย่างแม่นยำ ดังนี้
- สายรัดแขน (Tourniquet): ใช้รัดเหนือบริเวณที่จะแทงเข็มเพื่อให้หลอดเลือดดำขยายตัวและมองเห็นแนวเส้นเลือดได้ชัดเจน
- ท่อคาหลอดเลือดดำ (Catheter): เข็มนำและท่อพลาสติกอ่อนขนาดเล็กที่จะใส่ค้างไว้ในเส้นเลือดสำหรับเป็นช่องทางเดินยา
- ฝาปิดท่อคาเข็ม (Access Cap): อุปกรณ์ปิดล็อกปลายท่อพลาสติกเพื่อป้องกันสิ่งปนเปื้อนเข้าสู่ระบบเส้นเลือด
- ถุงสารน้ำและสายน้ำเกลือ (IV Bags & Lines): บรรจุตัวยาที่ผ่านการเจือจางด้วยน้ำเกลือหรือสารละลายทางการแพทย์ที่เหมาะสม
- เครื่องควบคุมการให้สารน้ำ (Infusion Pump): เครื่องปั๊มไฟฟ้าอัตโนมัติที่ช่วยคำนวณและควบคุมอัตราการไหลของยาให้เป็นไปอย่างสม่ำเสมอและแม่นยำตามดุลยพินิจของแพทย์
การทำ IV Infusion เหมาะกับใคร?
- ผู้ที่มีภาวะปวดจากระบบประสาท หรือเผชิญอาการปวดเรื้อรัง (Chronic Pain Treatment) ที่ตอบสนองต่อการรับประทานยาหรือการรักษาทั่วไปได้ไม่ดี
- ผู้ป่วยที่มีข้อจำกัดในการรับประทานยา หรือมีปัญหาเกี่ยวกับระบบการดูดซึมของทางเดินอาหาร
- ผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงจากการสะสมของการรับประทานยาแก้ปวดต่อเนื่องในระยะยาว
- ผู้ที่อยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ที่ต้องการควบคุมระดับความเข้มข้นของยาให้ทำงานในร่างกายอย่างต่อเนื่อง
ประโยชน์ของการให้ยาทางหลอดเลือดดำ (IV Infusion)
- การออกฤทธิ์ที่รวดเร็ว: เนื่องจากตัวยาเข้าสู่ระบบหมุนเวียนเลือดโดยตรง ไม่ต้องผ่านกระบวนการย่อยของตับหรือทางเดินอาหาร ทำให้ร่างกายนำยาไปใช้ฟื้นฟูได้ทันที
- การรักษาแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Care): แพทย์สามารถออกแบบสูตรยาและความเข้มข้นให้เหมาะสมกับสภาพร่างกายและระดับอาการปวดของผู้ป่วยแต่ละรายได้อย่างละเอียด
- ช่วยลดภาระของร่างกาย: การให้ยาในปริมาณที่แม่นยำช่วยควบคุมอาการปวดได้ดี ส่งผลให้ความจำเป็นในการรับประทานยาเม็ดแก้ปวดลดลงในระยะยาว
ขั้นตอนการเข้ารับบริการให้ยาทางหลอดเลือดดำ (IV Infusion)
- ขั้นตอนที่ 1 การประเมินโดยแพทย์: แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทำการตรวจร่างกาย ซักประวัติความปวด และวางแผนสูตรยาที่เหมาะสม
- ขั้นตอนที่ 2 การเตรียมตำแหน่งหัตถการ: ผู้ป่วยนั่งหรือนอนในท่าที่ผ่อนคลาย จากนั้นเจ้าหน้าที่ทำความสะอาดผิวหนังบริเวณที่จะเปิดเส้นเลือดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้ออย่างถี่ถ้วน
- ขั้นตอนที่ 3 การเปิดเส้นเลือดอย่างเบามือ: ทำการแทงเข็มนำท่อพลาสติกเข้าสู่หลอดเลือดดำ จากนั้นนำแกนเข็มออก เหลือเพียงท่ออ่อนค้างไว้ในเส้นเลือด
- ขั้นตอนที่ 4 การเริ่มบริหารยา: ต่อสายสารน้ำเข้ากับท่อพลาสติก และเปิดเครื่อง Infusion Pump เพื่อควบคุมอัตราการไหล โดยมีแพทย์และพยาบาลดูแลอย่างใกล้ชิด
- ขั้นตอนที่ 5 การจบหัตถการ: เมื่อให้ยาครบกำหนด ทำการถอดสายสวน กดห้ามเลือดชั่วคราว และปิดแผลด้วยพลาสเตอร์ทางการแพทย์
การเตรียมตัวและข้อควรรู้ก่อน-หลังเข้ารับบริการ
การปฏิบัติตนตามคำแนะนำทางการแพทย์อย่างถูกต้อง จะช่วยลดความกังวลและทำให้การรับบริการเป็นไปอย่างราบรื่น
การเตรียมตัวก่อนทำ IV Infusion
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงก่อนเข้ารับบริการ
- รับประทานอาหารตามปกติ และดื่มน้ำสะอาดในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อให้หลอดเลือดขยายตัวและจัดเตรียมเส้นเลือดได้ง่ายขึ้น
- แจ้งประวัติการแพ้ยา โรคประจำตัว รวมถึงรายการยาหรืออาหารเสริมที่กำลังรับประทานอยู่ให้แพทย์ทราบอย่างละเอียด
การดูแลตัวเองหลังทำ IV Infusion
- หลีกเลี่ยงการยกของหนัก หรือการใช้งานแขนข้างที่ทำหัตถการอย่างรุนแรงภายใน 24 ชั่วโมงแรก
- ดูแลรักษาความสะอาดของผิวหนังรอบรอยเข็ม และหลีกเลี่ยงการแกะเกาเพื่อป้องกันการระคายเคือง
- สังเกตอาการบริเวณแผล หากพบอาการผิดปกติ เช่น บวมแดงตึง หรือมีเลือดซึม ควรรีบติดต่อเจ้าหน้าที่ทันที
ผลข้างเคียงและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้
แม้ว่ากระบวนการให้ยาจะอยู่ภายใต้มาตรฐานทางการแพทย์ แต่เนื่องจากเป็นหัตถการที่มีการผ่านชั้นผิวหนังเข้าสู่หลอดเลือด จึงอาจพบอาการชั่วคราวที่สามารถเกิดขึ้นได้ ดังนี้
- ภาวะหลอดเลือดดำอักเสบ (Phlebitis): อาจมีอาการปวดตึง บวม หรือแดงตามแนวเส้นเลือด ซึ่งเกิดจากการระคายเคืองชั่วคราวของตัวยาบางชนิด แต่อาการจะค่อย ๆ บรรเทาลงได้เอง
- รอยช้ำใต้ผิวหนัง (Bruising): มีภาวะบวมช้ำน้อยบริเวณที่แทงเข็ม เนื่องจากมีเลือดซึมออกนอกเส้นเลือดเล็กน้อยในตอนถอดเข็ม ซึ่งจะจางหายไปเองในระยะเวลาไม่กี่วัน
- ยากระจายออกนอกเส้นเลือด (Drug Extravasation): การรั่วซึมของสารน้ำออกสู่เนื้อเยื่อรอบข้าง ซึ่งสามารถป้องกันและจัดการได้อย่างทันท่วงทีผ่านการดูแลและติดตามอาการอย่างใกล้ชิดของบุคลากรทางการแพทย์
บริการ IV Infusion ทางเลือกจัดการปวดเรื้อรังที่ BIC Pain Clinic
Bangkok Interventional Clinic (BIC) หรือ BIC Pain Clinic คลินิกเฉพาะทางด้านการระงับปวดแบบมุ่งเป้า (Interventional Pain Management) ที่เน้นการวินิจฉัยและรักษาอาการปวดเรื้อรังด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่สมัยใหม่ นำโดย รศ.นพ.มาร์วิน เทพโสพรรณ และทีมแพทย์จากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ พร้อมให้บริการโปรแกรมการให้ยาทางหลอดเลือดดำ เพื่อเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการฟื้นฟูร่างกายและจัดการความเจ็บปวด
- กลไกการรักษาในกลุ่ม Advanced Pain Intervention: ตัวยาจะเข้าไปช่วยลดความไวที่ผิดปกติของเส้นประสาท ปรับสมดุลสัญญาณความปวดในระบบประสาทส่วนกลาง และช่วยลดกระบวนการอักเสบที่ต้นเหตุ
- เน้นการรักษาแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Care): แพทย์จะทำการประเมินอาการและปรับสูตรยาให้เหมาะสมกับสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อประสิทธิภาพในการระงับปวดและฟื้นฟูระบบประสาท
- ใช้ระยะเวลาพักฟื้นน้อย: หัตถการนี้เนื้อเยื่อบาดเจ็บน้อย ใช้ระยะเวลาพักฟื้นน้อย หลังเสร็จสิ้นขั้นตอนและผ่านการประเมินอาการจากแพทย์แล้ว ผู้ป่วยสามารถกลับไปดำเนินชีวิตประจำวันได้ตามปกติ
- แจ้งราคาค่าบริการชัดเจน: อัตราค่าบริการสำหรับโปรแกรม IV Infusion เริ่มต้นที่ 10,300 – 22,000 บาท (ขึ้นอยู่กับสูตรยาเฉพาะบุคคลและเงื่อนไขอาการที่แพทย์ประเมิน) โดยแพทย์จะแจ้งรายละเอียดให้ทราบก่อนเข้ารับบริการ
สำหรับผู้ที่สนใจบริการ IV Infusion สามารถนัดเข้ามาปรึกษาแพทย์ หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้เลยที่เบอร์โทรศัพท์ 093-392-3992 หรือ Line OA: @bicpain เจ้าหน้าที่คลินิกของเราพร้อมให้คำแนะนำอย่างดีที่สุด
สรุปภาพรวมการรักษาอาการปวดด้วย IV Infusion
การบริหารยาด้วยวิธี IV Infusion คือ เทคนิคทางการแพทย์ที่มีบทบาทสำคัญในการนำส่งยาเข้าสู่ร่างกายเพื่อระงับและฟื้นฟูอาการปวดเรื้อรังอย่างตรงจุด ช่วยลดข้อจำกัดและผลข้างเคียงจากการรับประทานยาเม็ดต่อเนื่องในระยะยาว ทั้งนี้ เพื่อความปลอดภัยและผลลัพธ์การรักษาที่เหมาะสม ผู้ป่วยควรเข้ารับการประเมินและอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานอย่างใกล้ชิด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ IV Infusion (FAQ)
การฉีดสารเข้าเส้นเลือดดําคืออะไร?
คือกระบวนการส่งตัวยา วิตามิน หรือสารน้ำทางการแพทย์ผ่านเข็มนำและท่อคาอ่อนขนาดเล็กเข้าสู่หลอดเลือดดำโดยตรง เพื่อให้ตัวยาซึมเข้าสู่กระแสเลือดและกระจายไปออกฤทธิ์ในร่างกายได้ทันที โดยไม่ต้องผ่านระบบดูดซึมของทางเดินอาหาร
IV Infusion ปลอดภัยหรือไม่?
หัตถการนี้ดำเนินการโดยแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ในสถานพยาบาล พร้อมทั้งมีการใช้เครื่องควบคุมสารละลายอัตโนมัติเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพความปลอดภัยในการบริหารยาอย่างถี่ถ้วน ทั้งนี้ อาจพบอาการปวดน้อย หรือรอยช้ำชั่วคราวบริเวณที่แทงเข็มได้ ซึ่งเป็นอาการปกติที่จะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายไปเอง
IV Infusion ใช้ระยะเวลาทำนานไหม?
ระยะเวลาในการให้ยาจะขึ้นอยู่กับชนิดของตัวยาและสูตรการรักษาที่แพทย์กำหนด โดยทั่วไปกระบวนการหยดยาทางการแพทย์เพื่อระงับอาการปวดจะใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกายค่อย ๆ รับยาได้อย่างสม่ำเสมอและป้องกันการระคายเคืองของหลอดเลือด
IV Infusion ควรทำกี่ครั้ง?
จำนวนครั้งและความถี่ในการเข้ารับบริการจะแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะทำการประเมินจากลักษณะของอาการปวดเรื้อรัง ความรุนแรงของโรค รวมถึงการตอบสนองต่อตัวยา เพื่อวางแผนตารางเวลาการรักษาที่เหมาะสมและตอบโจทย์กับสภาพร่างกายของผู้ป่วย
หมายเหตุ: ผลการรักษาขึ้นอยู่กับการตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละราย และควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนเข้ารับการรักษา
อ้างอิง
- หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, วิธีการให้ยาทาง IV มีกี่แบบ แต่ละแบบมีคำนิยามอย่างไรบ้าง และมีความแตกต่างกันอย่างไร (https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=3650), 10 กรกฎาคม 2568.
- ผศ. ดร. นพ.ชายนันท์ วิจิตรตระการรุ่ง, ฉีดยา IV และ IM ต่างกันอย่างไร ? (https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/ฉีดยา-iv-และ-im-ต่างกันอย่างไ/), 10 กรกฎาคม 2568.
- Medical News Today, Everything to know about intravenous injections (https://www.medicalnewstoday.com/articles/intravenous-injection), 10 July 2026.
