มะเร็งเป็นโรคที่พบได้บ่อยและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทย ผู้ป่วยมะเร็งจำนวนมากต้องเผชิญกับอาการปวดตั้งแต่ระยะแรกของโรค เกินกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยมีอาการปวด และเมื่อโรคเข้าสู่ระยะลุกลามหรือระยะท้าย อาการปวดจะพบได้บ่อยและรุนแรงมากขึ้น
อาการปวดจากมะเร็งไม่เพียงส่งผลต่อร่างกายเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อจิตใจ การใช้ชีวิตประจำวัน และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว การทำความเข้าใจเกี่ยวกับอาการปวดจากมะเร็งและการดูแลอย่างเหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพมากที่สุด
สาเหตุของอาการปวดจากมะเร็ง
อาการปวดจากมะเร็งสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ซึ่งสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
-
- ก้อนมะเร็งกดทับอวัยวะหรือเนื้อเยื่อใกล้เคียง เช่น กระดูก เส้นประสาท หรืออวัยวะภายใน ทำให้เกิดอาการปวดในบริเวณนั้น
-
- การลุกลามหรือแพร่กระจายของมะเร็ง โดยเฉพาะเมื่อมะเร็งแพร่กระจายไปยังกระดูก จะทำให้เกิดอาการปวดมากขึ้น
- ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็ง เช่น การผ่าตัด เคมีบำบัด หรือการฉายรังสี ซึ่งอาจทำให้เนื้อเยื่อหรือเส้นประสาทได้รับความเสียหายและเกิดอาการปวดตามมา
อาการปวดของมะเร็งในแต่ละประเภท
-
- อาการปวดจากเส้นประสาท ผู้ป่วยมักรู้สึกปวดแสบร้อน ปวดแปล๊บ เสียวซ่า หรือเหมือนมีอะไรไต่ใต้ผิวหนัง
-
- อาการปวดจากกระดูก ผู้ป่วยมักมีอาการปวดเมื่อย ปวดตื้อ หรือปวดตุบ ๆ โดยอาการอาจรุนแรงขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว
-
- อาการปวดจากอวัยวะภายใน อาการปวดชนิดนี้มักระบุตำแหน่งได้ไม่ชัดเจน และอาจรู้สึกปวดแหลม ปวดบีบเกร็ง ปวดเมื่อย หรือปวดตุบ ๆ
-
- อาการปวดหลอน เป็นอาการปวดที่เกิดขึ้นในอวัยวะที่ถูกตัดออกไปแล้ว เช่น ปวดบริเวณเต้านมหลังผ่าตัด หรือปวดแขนขาที่ถูกตัดออก อาการปวดหลอนเป็นอาการที่เกิดขึ้นจริง และอาจรุนแรงได้ โดยส่วนใหญ่อาการจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
- อาการปวดร้าว เป็นอาการปวดที่รู้สึกในตำแหน่งหนึ่งของร่างกาย แต่มีสาเหตุมาจากอวัยวะอีกตำแหน่งหนึ่ง เช่น ตับบวมทำให้ปวดไหล่ขวา เนื่องจากเส้นประสาทเชื่อมโยงถึงกัน เป็นต้น
แนวทางการรักษาอาการปวดจากโรคมะเร็ง
“ความปวด” เป็นหนึ่งในอาการที่สร้างความกังวลใจให้กับผู้ป่วยมะเร็งมากที่สุด ปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ช่วยควบคุมความปวดได้อย่างหลากหลาย เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและสามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุข โดยแนวทางการรักษาอาการปวดจากมะเร็งมีดังนี้
-
- การรักษาด้วยยา การใช้ยาเป็นวิธีหลักในการบรรเทาปวด โดยแพทย์จะพิจารณาเลือกใช้ยาตามระดับความรุนแรงของความเจ็บปวดได้แก่ ยาแก้ปวดทั่วไป ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ยาชนิดอื่นๆเสริมเพื่อช่วยลดความเจ็บปวด
-
- การรักษาด้วยหัตถการระงับความปวด ในกรณีที่การรักษาด้วยยาอย่างเดียวไม่สามารถคุมอาการได้ หรือผู้ป่วยมีผลข้างเคียงจากยามากเกินไป แพทย์อาจแนะนำหัตถการดังนี้:
- การรักษาด้วยหัตถการระงับความปวด ในกรณีที่การรักษาด้วยยาอย่างเดียวไม่สามารถคุมอาการได้ หรือผู้ป่วยมีผลข้างเคียงจากยามากเกินไป แพทย์อาจแนะนำหัตถการดังนี้:
-
-
- การฉีดยาบล็อกเส้นประสาท : การฉีดยาเข้าไปใกล้กับกลุ่มเส้นประสาทที่ส่งสัญญาณปวด เพื่อระงับความรู้สึกในบริเวณนั้นๆ เช่น หลัง ขา แขน หรือใบหน้า
-
-
-
- การบล็อกหรือทำลายเส้นประสาทซิมพาเทติก (Sympathetic Block / Neurolysis)
-
-
-
- การใช้คลื่นวิทยุความถี่สูง : การใช้ความร้อนจากคลื่นวิทยุทำลายเส้นประสาทส่วนที่ส่งสัญญาณปวดแบบเฉพาะเจาะจง
-
-
-
- เครื่องให้ยาแก้ปวดทางช่องไขสันหลัง : การฝังอุปกรณ์ขนาดเล็กเพื่อส่งยาแก้ปวดเข้าสู่ชั้นน้ำเลี้ยงไขสันหลังโดยตรง
- การกระตุ้นไขสันหลังหรือเส้นประสาทส่วนปลายด้วยเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า เพื่อปรับเปลี่ยนการส่งสัญญาณความปวด (Spinal Cord Stimulation / Peripheral Nerve Stimulation)
-
การป้องกันความรุนแรงของอาการปวดจากมะเร็ง
การป้องกันด้วยการลดความเสี่ยงของการเกิดมะเร็ง ในผู้ที่ไม่ได้ป่วยด้วยโรคมะเร็งสามารถป้องกันการเกิดมะเร็งได้
ตั้งแต่ต้นโดยปฏิบัติดังนี้
-
- หลีกเลี่ยงหรืองดการสูบบุหรี่
-
- หลีกเลี่ยงหรืองดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
-
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืช
-
- ควบคุมน้ำหนักตัวและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
-
- รับวัคซีนที่ช่วยป้องกันมะเร็งในผู้ที่มีความเสี่ยง หรือตามคำแนะนำของแพทย์ เช่น วัคซีน HPV และไวรัสตับอักเสบบีเป็นต้น
- เข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งตามคำแนะนำของแพทย์
การป้องกันอาการปวดในผู้ป่วยมะเร็ง
- การแจ้งอาการปวดตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
หากผู้ป่วยมีอาการปวดควรแจ้งแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ทันทีเมื่อเริ่มรู้สึกไม่สบายหรือปวด เพราะการรักษาอาการปวดตั้งแต่เนิ่น ๆ จะได้ผลดีกว่าการปล่อยให้ปวดรุนแรง - การใช้วิธีลดอาการปวดโดยไม่ใช้ยา
เช่น กายภาพบำบัดและการเคลื่อนไหวอย่างเหมาะสม, การทำสมาธิ การฝึกหายใจ และการผ่อนคลาย เพราะความเครียดและความวิตกกังวลสามารถทำให้อาการปวดรุนแรงขึ้นได้ - การป้องกันทางด้านจิตใจและสังคม
การได้รับการสนับสนุนจากครอบครัว กลุ่มผู้ป่วย และผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต มีส่วนสำคัญในการช่วยลดอาการปวดและเสริมสร้างกำลังใจให้ผู้ป่วยมะเร็งได้
การรักษาอาการปวดที่ Bangkok Interventional Clinic
เราให้ความสำคัญกับการรักษาเชิงลึก ที่ออกแบบให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
- ประเมินและรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านการระงับปวด
- หัตถการระงับปวดเฉพาะจุด เพื่อลดอาการได้อย่างรวดเร็ว
- การให้ความรู้แก่ผู้ป่วย เพื่อร่วมวางแผนการดูแลตนเองอย่างยั่งยืน
เรามีเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพชีวิตของทุกท่านที่เข้ามารับบริการให้ดีที่สุด หากคุณกำลังเผชิญกับอาการปวดที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การประเมินที่ถูกต้อง และการรักษาที่เหมาะสม คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
