ปวดหลังจากหมอนรองกระดูกสันหลังและข้อต่อกระดูกสันหลัง
อาการปวดหลังเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยที่สุดในทุกช่วงวัย โดยเฉพาะในผู้ที่ทำงานนั่งนาน ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีพฤติกรรมใช้งานหลังซ้ำๆ เป็นเวลานาน สาเหตุสำคัญที่มักพบร่วมกันคือ ความผิดปกติของหมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral Disc) และ ข้อต่อกระดูกสันหลัง หรือ Facet Joint
หมอนรองกระดูกสันหลังและข้อต่อหลังคืออะไร?
- หมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral Disc) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับแรงกระแทกระหว่างกระดูกสันหลัง ช่วยให้กระดูกสันหลังเคลื่อนไหวได้อย่างยืดหยุ่น เมื่อเกิดการเสื่อม ฉีกขาด หรือปลิ้นออกมา อาจกดทับเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการปวดหลัง ปวดร้าวลงขา หรือชาร่วมด้วย
- ข้อต่อกระดูกสันหลัง (Facet Joint) เป็นข้อต่อขนาดเล็กที่อยู่ด้านหลังของกระดูกสันหลัง ทำหน้าที่ควบคุมทิศทางการเคลื่อนไหวและรักษาเสถียรภาพของหลัง เมื่อข้อต่อเกิดการอักเสบหรือเสื่อม จะทำให้เกิดอาการปวดหลังเฉพาะจุด ปวดตึง และขยับตัวลำบาก
ในหลายกรณี ความเสื่อมของหมอนรองกระดูกจะเพิ่มภาระให้ข้อต่อ Facet ทำงานหนักขึ้น ส่งผลให้เกิดความปวดจาก “สองโครงสร้างพร้อมกัน”
สาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดหลังกลุ่มนี้
- การเสื่อมตามอายุ
- การนั่งหรือยืนในท่าที่ไม่เหมาะสมเป็นเวลานาน
- การยกของหนักหรือบิดตัวซ้ำ ๆ
- อุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บที่หลัง
- ภาวะหมอนรองกระดูกเสื่อม หรือหมอนรองกระดูกปลิ้น
- โรคข้อเสื่อมของกระดูกสันหลัง
ลักษณะอาการที่ควรสังเกต
- ปวดหลังส่วนล่างหรือหลังส่วนบนแบบตื้อ ๆ หรือปวดลึก
- ปวดมากขึ้นเมื่อก้ม เงย บิดตัว หรือนั่งนาน
- ปวดร้าวลงสะโพกหรือขา (หากมีการกดทับเส้นประสาท)
- รู้สึกหลังตึง แข็ง ขยับตัวไม่คล่อง
- ปวดหลังตอนเช้าหรือหลังอยู่ในท่าเดิมนาน ๆ
แนวทางการรักษา
การรักษาเบื้องต้น
การรักษาอาการปวดจากข้อต่อ Facet ในกระดูกสันหลังส่วนคอ มักเริ่มจากการรักษาเบื้องต้นอาจประกอบด้วย
-
การใช้ยาเพื่อลดอาการปวดและการอักเสบ
-
การทำกายภาพบำบัด
ในผู้ป่วยจำนวนมาก วิธีการรักษาเหล่านี้สามารถช่วยให้อาการดีขึ้นและฟื้นตัวได้อย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม หากผู้ป่วยยังคงมีอาการปวดอย่างชัดเจนแม้จะได้รับการรักษาข้างต้นแล้ว แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยหัตถการระงับปวดอื่นๆดังนี้
การรักษาด้วยหัตถการระงับปวด
- การฉีดยาสเตียรอยด์เข้าข้อต่อ Facet
- การบล็อกเส้นประสาท
- การจี้ไฟฟ้าที่เส้นประสาทด้วยคลื่นความร้อน
- การฉีด PRP
การป้องกันและดูแลระยะยาว
- ปรับท่าทางการนั่ง การยืน และการทำงานให้เหมาะสม
- เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง
- หลีกเลี่ยงการยกของหนักผิดท่า
- ควบคุมน้ำหนักและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
อาการปวดหลังจากหมอนรองกระดูกและข้อต่อกระดูกสันหลัง ไม่ใช่เรื่องเล็กที่ควรมองข้าม การเข้าใจสาเหตุที่แท้จริงและเลือกการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดโอกาสการปวดเรื้อรัง และคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับผู้ป่วยได้อย่างยั่งยืน
อ้างอิง
- Bogduk, N. (2016). Clinical anatomy of the lumbar spine and sacrum (5th ed.). Elsevier.
- Cohen, S. P., & Raja, S. N. (2007). Pathogenesis, diagnosis, and treatment of lumbar facet joint pain. Anesthesiology, 106(3), 591–614. https://doi.org/10.1097/00000542-200703000-00024
- DePalma, M. J., & Ketchum, J. M. (2011). Etiology of chronic low back pain in patients having undergone lumbar fusion. Pain Medicine, 12(5), 732–739. https://doi.org/10.1111/j.1526-4637.2011.01102.x
- Manchikanti, L., et al. (2015). Lumbar facet joint interventions: Evidence-based practice guidelines. Pain Physician, 18(3), E535–E582.
- StatPearls. (2023). Lumbar degenerative disc disease. StatPearls Publishing.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448134/
การรักษาอาการปวดที่ Bangkok Interventional Clinic
เราให้ความสำคัญกับการรักษาเชิงลึก ที่ออกแบบให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
- ประเมินและรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านการระงับปวด
- หัตถการระงับปวดเฉพาะจุด เพื่อลดอาการได้อย่างรวดเร็ว
- การให้ความรู้แก่ผู้ป่วย เพื่อร่วมวางแผนการดูแลตนเองอย่างยั่งยืน
เรามีเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพชีวิตของทุกท่านที่เข้ามารับบริการให้ดีที่สุด หากคุณกำลังเผชิญกับอาการปวดที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การประเมินที่ถูกต้อง และการรักษาที่เหมาะสม คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
